TRANG CHỦ
TỪ ĐIỂN TRỰC TUYẾN

SỐ LƯỢT TRUY CẬP
Truy cập hôm nay: 75 - Tất cả: 2980729
 
Tâm sở tật đố nếu muốn thắng, xin nhường cho người thắng - Giáo dục Tân Kỳ Xứ Nghệ Nghệ An - Thiết kế website SEO TP Vinh
NHỊP SỐNG HỌC ĐƯỜNG - NHỊP CẦU SƯ PHẠM

Tâm sở tật đố nếu muốn thắng, xin nhường cho người thắng
Tin đăng ngày: 21/4/2012 - Xem: 2857

Tật đố là tâm sở bất thiện được phát sinh bởi ích kỷ và đố kỵ. Tâm tham và tâm sân là hai tâm đóng góp vào tiến trình làm phát triển tâm đố kỵ. Tật đố khác với sự ích kỷ nhưng lại bao hàm sự so sánh, hiềm hận và gạnh tỵ. Người không thể chịu nổi khi có người xinh đẹp hơn, giỏi giang hơn, thành tựu hơn hay được yêu thích hơn. Vì sự ganh ghét trong việc thua kém người khác hoặc người rất giỏi nhưng lại không muốn ai khác giỏi hơn nên không muốn bất cứ ai có thành tựu, thậm chí mong muốn họ gặp thất bại trong cuộc sống. Đây gọi là là tư duy. Người thích phân chia phe phái, thu gom những đối tượng đứng về phía mình nhằm gây áp lực với bên kia hay triệt tiêu đối thủ. Sự giàu sang của kẻ khác có thể khiến người điên tiết lên. Thấy bạn thành công trong sự nghiệp, người chịu không nổi. Sự thành công đó phải là của người hay chỉ có người mới đạt thành tựu thôi. Người dính mắc vào sự quyến luyến tài sản, địa vị, danh vọng, sắc đẹp, bản ngã, lời khen ngợi… và nếu như thế ai được như thế thì tâm hỷ bị chìm nghỉm, chỉ còn tâm tật đố. Nếu tật đố không bị kiểm soát và kiềm chế, những hành động bất thiện dễ dàng xảy ra do tâm khởi lên suy nghĩ bất thiện. Suy nghĩ bất thiện lấp đầy thân tâm và dĩ nhiên bất kỳ trường hợp nào muốn nhấn nút « delete » kẻ mà người cho là đối thủ ra khỏi vùng hiện diện của người. Trong câu chuyện “Ăn khế trả vàng”, người anh thì tranh giành hết những tài sản về phía mình, để lại cho người em những phương tiện kiếm sống khắc khổ và chẳng hề muốn người em thành tựu gì. Bên cạnh tâm ích kỷ, người còn có tâm tật đố. Ích kỷ vì không muốn phân chia tài sản, tật đố vì không muốn nhìn thấy em mình thành tựu. Ngay cả tại trường nơi tôi làm việc, sự tật đố diễn ra như vũ bão, nhưng tôi xem như chuyện thường tình. Nếu muốn thành tựu, xin nhường cho người. Nếu muốn chiến thắng, xin nhường cho người. Sự thắng thua chẳng là gì cả nếu như có quá nhiều sầu khổ trong cuộc chiến đó. Mọi công đức hay phước báu xin hồi hướng cho sự trong sáng, lành mạnh của tâm, không hồi hướng cho sự sáng da, dài tóc, con đường danh vọng thênh thang.

 
Con người có một đức tính rất xấu là đố kỵ

Năm loại tật đố người đời hay bày ra để làm khổ nhau. Thứ nhất là tật đố về trú xứ, như ganh tỵ nhau về nhà cửa, chỗ ở, trường học, tự viện…, thậm chí cả phương tiện sử dụng. Có tật đố thì có sự phân biệt. Còn phân biệt thì còn khổ. Nhà cửa thì muốn ở nhà cao cửa rộng hay nhìn thấy người khác nhà đẹp thì không hài lòng, cảm thấy bất mãn.  Nhiều anh em tranh giành nhà cửa, làm khổ cha mẹ, gây nghiệp nặng biết dường nào. Đừng bao giờ tranh giành gì cả, nếu không có nhà cửa thì trời đất sẽ dung chứa mình, sống giữa đất trời bao la, người sẽ thấy vui vẻ hơn. Trong trường thì đố kỵ về điểm, về giảng viên, về lớp chuyên hay không lớp chuyên, tranh cãi đúng sai. Cái đúng sai làm mất thì giờ và nhiều lúc không thể nhìn thấy nhau. Cuộc đời là để yêu thương không phải ngồi tham gia vào những điều bó buộc mình. Tự viện thì tật đố về công việc, về giáo phẩm, về độ to nhỏ của chùa… Đi tu như vậy thì phiền phức lắm đúng không. Tu là để chuyển nghiệp, còn dính mắc vào những thứ tài sản vô vị thì còn gì là tu nữa hay đi tu làm cái gì. Nhiều vị chân tu đã ở ẩn, không muốn ra mặt, chỉ lo tu thôi, đơn giản vì mục đích của người tu là tu, đâu phải cái chùa hay pháp môn. Ngăn cản các pháp bất thiện và khuyến khích các pháp thiện không phải là tật đố mà làm như vậy để tạo điều kiện giữ giới và ngăn ngừa các điều kiện có thể làm cho việc phạm giới xảy ra. Người đời thường hay ngụy biện cho việc chất chứa hay chào đón pháp bất thiện, nhưng cũng không nhất thiết phải trách họ vì nghiệp xấu quá sâu dày nên chưa thể bảo vệ bản thân. Tật đố về nơi chốn sẽ đưa người đọa lạc vào cõi ngạ quỷ hay cảnh địa ngục. Ở cõi ngạ quỷ đi đâu cũng bị xua đuổi và nếu sinh làm người thì không có nơi ăn chốn ở. Ở cảnh địa ngục, thường xuyên ở nơi có lửa cháy, nóng bức hay nơi lạnh lẽo, băng đóng như trong tủ lạnh. Thứ hai, tật đố về quyến thuộc liên quan đến gia đình, người thân, bạn bè và học trò. Tâm này sẽ tạo sự xào xáo, không đoàn kết, nảy sinh mối bất hòa, không đồng thuận giữa người với người trong gia đình, cộng đồng và xã hội. Ở gia đình, cha mẹ thương đứa con này hơn đứa con kia sẽ tạo bất hòa. Người thân cư xử khác nhau không đồng đều sẽ tạo bất hòa. Bạn bè chơi với nhau không biết tôn trọng sẽ tạo bất hòa. Học trò giỏi thì quan tâm trong khi học trò không giỏi thì hời hợt sẽ tạo bất hòa. Tu sĩ chỉ muốn cư sĩ cúng dường với mình, thăm viếng chùa mình, thực tập pháp môn của mình, đọc sách kinh của mình, nghe pháp thoại của mình thì hết sức nguy hiểm, sẽ tạo bất hòa giữa các tông phái. Người tu cần thắp lại ánh sáng nội tâm và tránh xa sự khích động bằng cách không kẹt vào vật phẩm cúng dường, chùa chiền, học trò, kinh sách, pháp môn thì mới đi đúng đường đạo. Sự đau đớn về bất hòa trong quyến thuộc lớn hơn rất nhiều về bất hòa bên ngoài xã hội. Người mà mình thương yêu hết lòng nhưng lại không thương mình, phản bội mình, cư xử không đúng đắn với mình, người sẽ đau lắm, như có ai đó cắt vào da thịt hay xát muối vào tim. Tật đố trong quyến thuộc nguy hiểm đến nỗi người có thể dẫn đến sự sát sinh nhiều hơn là bên ngoài xã hội. Một người cha quăng mấy đứa con xuống biển, chỉ vì có hiềm khích với vợ. Tâm sân sinh ra tật đố và hậu quả của tật đố cũng là sân. Cái sân này chồng chất cái sân kia và người trở nên mù quáng, không làm chủ được bản thân nữa. Người sẽ dễ bị đọa lạc vào những đường ác đạo và trong những đường ác đạo đó không biết sửa đổi hay tu tập, mãi mãi sẽ bị mất thân người. Nếu không ai cầu siêu, rải tâm từ hay đọc kinh cho nghe, mãi mãi sẽ khó gặp Phật Pháp.

Thứ ba là tật đố về ích lợi vật chất và ích lợi tinh thần. Sự không mong muốn kẻ khác thọ hưởng những tiện nghi vật chất lẫn tiện nghi tinh thần khiến người điên đảo, chịu không nổi, tức muốn chết đi được. Người chỉ muốn một mình người là duy nhất an hưởng thái bình, được khen tặng, được tưởng thưởng, được giàu sang, được thịnh vượng, còn nếu ai đạt điều đó thì máu sôi lên, chỉ muốn trù ẻo người kia chết đi cho rồi. Sự thọ hưởng của người kia là điều đáng ghét nhất trên đời không gì so sánh bằng. Đối với người tu, sự ganh ghét trong việc vật phẩm cúng dường hay được nhiều người ái mộ sẽ đưa người vào đường ác đạo, rớt xuống cõi dưới ngay trong đường tu. Người lầm đường lạc lối ngay trong thời kỳ đầu thực tập hạnh phúc. Thứ tư là tật đố về sắc đẹp hoặc danh vọng. Người nam thường không thích người nam khác đẹp hơn mình. Người nữ thường không thích người nữ khác đẹp hơn mình. Nếu quán chiếu thấy rằng sỡ dĩ người đẹp vì đã tạo nhân duyên lành bao nhiêu kiếp mới có sắc đẹp như vậy, nên tạo phước lành hồi hướng cho việc có sắc đẹp, người sẽ sanh tâm hoan hỷ. Tuy nhiên, tạo phước đức để có sắc đẹp thì vẫn còn tầm thường. Thay vì hồi hướng cho đẹp da đẹp dáng thì hãy hồi hướng cho việc thực tập sự trong sáng, tươi đẹp của tâm.  Tật đố về danh vọng là không muốn ai có danh tiếng hay thành tựu vang dội năm châu bốn biển. Người dễ dàng sanh tâm phá hoại, muốn hủy bỏ những thành tựu hay gieo rắc tiếng ác cho người khác. Người chắc chắn sẽ rất mệt mỏi trong những suy nghĩ như vậy. Chết rồi sẽ bị tái sinh làm người có hình dáng xấu xí, bị khuyết tật, dị dạng hay không có sức khỏe. Về nghề nghiệp, đường công danh rất nhỏ bé, chịu nhiều tai tiếng và phạm nhiều sai lầm.

Thứ năm là tật đố về chánh pháp liên quan đến pháp môn, phương pháp hành trì, công phu tu tập. Phật giáo có khoảng 84 ngàn pháp môn và nếu thực tập đàng hoàng, người sẽ tìm về giải thoát. Lên tiếng khen chê pháp môn chẳng khác nào phỉ báng giáo pháp. Việc đúng hay sai sẽ do bản thân người hành trì tự điều chỉnh. Nếu chỉ trích hay lên án, người sẽ phạm giới. Phương pháp hành trì là để cải thiện sự tươi mát của thân tâm, không phải để chứng minh người tu giỏi hơn những tu sĩ khác hay nói pháp thoại để lấy tiếng cười, tiếng khen ngợi của người nghe, hay viết sách để tạo sự chú ý của công chúng. Công phu tu tập là để tự độ người và cứu độ chúng sinh, không phải là một sự trình diễn, được hóa trang và tô điểm để xây dựng một nền văn hóa. Chia sẻ kinh nghiệm tu tập cho người là điều nên làm, nhưng không kể công, không ganh tỵ với người khác. Nếu cho rằng tại sao người kia đệ tử nhiều hơn mình, người kia được ái mộ hơn mình, cái lề thói ganh tỵ phát khởi, thì thử hỏi làm sao người độ đời trong khi người chưa độ được chính người. Việc giáo hóa người bệnh ít trong khi người bệnh nhiều thì bỏ bê, không giáo hóa chẳng khác nào người bất tài, chưa đủ công năng tu tập. Kinh Thầy Thuốc Và Bệnh Nhân nói rõ cho dù người bệnh nặng hay bệnh nhẹ cũng đều phải ra tay chữa trị không phân biệt. Nếu tật đố về chánh pháp, đến chết sẽ bị sinh vào địa ngục lửa cháy hay sinh làm người ở nơi nóng nực, ngu điếc, ngọng ngịu, ngốc ngếch, đần độn, xa rời chánh pháp. Những quả thiện trước đây có thể bị hủy hoại như một ngọn lửa sân thiêu rụi cả một rừng công đức.

Tưởng là tâm sở bất thiện thứ ba sau tâm tham và tâm sân làm phát khởi tâm tật đố. Nhiều trường hợp tưởng là người kia đang tranh giành với mình hay đang nhắm vào mình để đoạt lợi ; hoặc tưởng chỉ có mình là trên hết và không ai có quyền qua mặt ; hoặc tưởng người kia tật đố mình nên mình tật đố trở lại cho huề cả làng ; hoặc tưởng người kia đối xử với mình thế nào thì mình phải đối xử y chang như thế hoặc nặng nề hơn… và còn hằng hà sa số cái tưởng khác. Người tu thường hay tật đố về sự phân biệt trong đối xử của trụ trì hay sự phân chia vật phẩm cúng dường không đồng đều. Muốn thấy đạo thì ngay cả thân còn phải buông, nói chi những vật phẩm chán chường kia. Người tu tại gia thì còn dính mắc nhiều hơn, nào là tài sản, nào là tình cảm, nào là những tiện nghi. Đức Phật khuyên người tu nên đi vào rừng, những nơi tĩnh mịch mà thiền quán, xa rời sự huyên náo, ồn ào, cám dỗ của thành thị. Nhiều khi sự tĩnh mịch cũng là một thứ cám dỗ. Tuy nhiên ban đầu thì cần sự tĩnh mịch, đến khi vững rồi thì đi vào chốn huyên náo cũng vậy mà thôi.

 


Các tin Nhịp sống học đường khác:

Giáo dục kỹ năng sống: nơi hào hứng, nơi kêu khó (31/5/2012)
Lời phê của cô giáo (21/3/2012)
Dạy học bằng bản đồ tư duy (13/2/2012)
Sự tích "Đèn kéo quân" (12/2/2012)
15 cách để giúp trẻ say mê học tập (2/2/2012)
Cần hiểu thật đúng về làn điệu dân ca Nghệ Tĩnh: Giận thương (1/2/2012)
Chàng trai hiếu thảo vượt núi Yên Tử hoàn thành tâm nguyện cho mẹ (1/1/2012)
Nghĩ về nghề dạy học (12/12/2011)
Rắc rối tên của luật sư bào chữa cho Nguyễn Ái Quốc (7/12/2011)
Yêu con thì không tích lũy nhiều của cải cho con! (25/11/2011)
Địa chỉ: Xã Tân Hợp - Huyện Tân Kỳ- Tỉnh Nghệ An
Điện thoại: 0386.635.055 - Fax: 0386.635.055 - Hotline: 0989.995.115
Email: c2tanhop.tk@nghean.edu.vn - Website: www.tanhop.edu.vn
Thiết kế bởi Sara Hitech - Website: www.sarahitech.net